Konrad Gawron
Odpowiedzialność wykonawcy robót rozpoczyna się z momentem przejęcia terenu budowy wykonawca jest odpowiedzialny w całości za powierzony mu teren budowy, jak również za szkodę, która może się zdarzyć przy realizacji przedmiotu umowy. Wykonawca odpowiada wobec osób trzecich i inwestora na podstawie przepisów ogólnych Kodeksu Cywilnego. Na mocy art. 392 KC wykonawca może zwolnić inwestora od odpowiedzialności wobec osób trzecich za szkody powstałe w związku z prowadzonymi robotami lub w wyniku wad wykonanych prac lub dostarczonych materiałów (umowa może ograniczyć odpowiedzialność odszkodowawczą wykonawcy względem inwestora do wysokości rzeczywistej straty, wyłączając odszkodowanie za utracone korzyści).W sytuacji opóźnienia się wykonawcy z rozpoczęciem lub wykończeniem robót tak dalece że istnieje podejrzenie, iż nie zdoła ich ukończyć w wyznaczonym terminie, inwestor bez dodatkowego terminu może od umowy odstąpić w trybie art. 635 k.c. Ponadto wykonawca z tytułu wskazanego opóźnienia może być obciążony karami umownym za każdy dzień oraz odszkodowaniem uzupełniającym.
Odpowiedzialność wykonawcy robót za wady
Jeżeli wykonawca wykonuje roboty objęte umową w sposób wadliwy lub sprzeczny z umową, inwestor wzywa do zaprzestania tego typu czynności i wyznacza w tym celu odpowiedni termin. Jeśli wykonawca nie zaprzestanie kwestionowanych przez inwestora działań, inwestor może odstąpić od umowy albo powierzyć poprawienie innemu wykonawcy, na koszt i niebezpieczeństwo pierwotnego wykonawcy, w trybie art. 636 k.c. W wypadku zaś, gdy roboty są już wykonane, mają one jednakże wady, zamawiający może żądać ich usunięcia, wyznaczając w tym celu przyjmującemu zamówienie odpowiedni termin z zagrożeniem, że po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu nie przyjmie naprawy. Przyjmujący może odmówić naprawy, gdyby wymagała nadmiernych kosztów. Art. 637 par. 2 kc dodaje, iż gdy wady usunąć się nie dadzą albo gdy z okoliczności wynika, że przyjmujący zamówienie nie zdoła ich usunąć w czasie odpowiednim, zamawiający może od umowy odstąpić, jeżeli wady są istotne; jeżeli wady nie są istotne, zamawiający może żądać obniżenia wynagrodzenia w odpowiednim stosunku. To samo dotyczy wypadku, gdy przyjmujący zamówienie nie usunął wad w terminie wyznaczonym przez zamawiającego. Odpowiedzialność wykonawcy za wady wykonanego obiektu oparta jest na zasadzie rękojmi jak przy umowie sprzedaży (art. 556 w zw. z 638 KC). Główną przesłanką odpowiedzialności z tego tytułu jest powstanie wady fizycznej w oddanym obiekcie, o której inwestor nie wiedział. Wykonawca może zwolnić się od odpowiedzialności z tytułu rękojmi, jeżeli wykaże, iż wady w obiekcie powstały na skutek okoliczności, za które odpowiada inwestor albo w sytuacji zaistnienia okoliczności w ramach siły wyższej, jak również w sytuacji wykazania przez wykonawcę, iż wada powstała po odbiorze obiektu przez inwestora. Odpowiedzialność wykonawcy z tytułu wady powstaje z chwilą spełnienia świadczenia, czyli wydania obiektu. Kodeks cywilny przewiduje 3-letni termin dochodzenia uprawnień z tytułu rękojmi przy wadach budynku a bieg terminu rozpoczyna się od odbioru obiektu.
Gwarancja jakości
Innym instrumentem prawnym pozwalającym inwestorowi poczuć się bezpiecznie jest gwarancja jakości. Znajduje ona zastosowanie w przypadku możliwych sporów interpretacyjnych na tle art. 568 par. 1 k.c. oraz w przypadku gdy trzyletnie termin odpowiedzialności z tytułu rękojmi za wady jest zbyt krótki dla inwestora. Klauzula gwarancyjna wymaga dokładnego opisania rodzajów uprawnień przysługujących z tego tytułu inwestorowi i sposobu wykonywania tych uprawnień. W przeciwnym przypadku w przypadku sporu sądowego wykonawca może bronić stanowiska że udzielona gwarancja jest niczym innym jak tylko rękojmią za wady.
Odpowiedzialność cywilna wykonawcy robót
Wykonawca podobnie jak inne osoby biorące udział w procesie realizacji projektu budowlanego ponosi odpowiedzialność zawodową jeśli wykonuje obowiązki ale nie spełniają one wymagań wynikających z prawa budowlanego lub wykonuje je niedbale a przez to spowodował lub może spowodować: zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, zagrożenie bezpieczeństwa mienia lub środowiska, znaczne straty materialne. Kary wynikające z tytułu odpowiedzialności zawodowej wykonawcy są identyczne jak dla projektanta.
Odpowiedzialność karna
Odpowiedzialność karna wynika z prawa budowlanego oraz z kodeksu karnego. W przypadku prowadzenie robót budowlanych lub rozbiórkowych mimo wydanego postanowienia o ich wstrzymaniu odpowiedzialny za taką decyzje przedstawiciel wykonawcy podlega karze pozbawienia wolności do lat 2 albo karze ograniczenia wolności albo karze grzywny. Karalne jest również wykonywanie samodzielnych funkcji technicznych bez posiadania odpowiednich uprawnień. Odpowiedzialność karna, która jest przestępstwem przeciwko życiu i zdrowiu a jednocześnie przestępstwem na budowie wynika bezpośrednio z kodeksu karnego. Odpowiedzialność ta dotyczyć może bezpośrednio obowiązków wykonawcy takich jak: bezpieczeństwo i higiena pracy (art. 220 k.k.) czy utrzymanie w należytym stanie urządzeń zabezpieczających wodę, powietrze lub ziemię przed zanieczyszczeniem (art. 186 k.k.) albo wszystkich osób, które: sprowadzą zdarzenie zagrażające życiu lub zdrowiu wielu osób albo mieniu w wielkich rozmiarach (art. 163 k.k.) lub posługują się bez zezwolenia substancją wybuchową lub inną substancją, która może sprowadzić niebezpieczeństwi dla życia lub zdrowia ludzi. (art. 171 k.k.). Poza odpowiedzialnością zawodową i karną każda osoba, która ma obowiązek zorganizowania pracy na budowie ponosie odpowiedzialnośc za zdrowie pracowników i bezpieczeństwo pracy. Wykroczenia łamiące prawa pracowników na budowie oprócz prawa budowlanego określa kodeks pracy. Karze grzywny podlega ten kto, będąc odpowiedzialny za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w firmie budowlanej albo kierując budową i pracownikami, nie przestrzega przepisów i zasad bhp wbrew obowiązkowi. (art. 283 k. p.)
